Leden van het Europees Parlement stemmen vandaag over een belangrijke wet voor natuurherstel die een belangrijk onderdeel vormt van de Green Deal van de EU. Deze wet is cruciaal voor het herstel en de bescherming van de ecosystemen die de basis vormen van de Europese economieën en samenlevingen. Deze ecosystemen - bossen, rivieren, wetlands, enzovoort - leveren de "diensten" die we nodig hebben om te overleven, zoals schoon water en schone lucht, gezonde bodems, bestuivers voor onze voedselproductie, enzovoort. Ze verzachten ook enkele van de dreigende effecten van klimaatverandering.

Helaas gaan veel ecosystemen in de wereld snel achteruit - en Europa vormt daarop geen uitzondering. Bodemerosie treft 12 miljoen hectare land in Europa - ongeveer 7 procent van alle landbouwgrond - en kost boeren 1,25 miljard euro per jaar in verloren productiviteit. Hetzelfde geldt voor de oceanen. Twee derde van oceaanecosystemen worden aangetast of gewijzigd en een derde van de mariene vispopulaties wordt op niet-duurzame wijze bevist. 

Het hoeft niet zo te zijn. Door herstel kunnen Europese ecosystemen weer opbloeien en ons voorzien van een overvloed aan hulpbronnen en "diensten" die er op hun beurt voor zorgen dat onze economieën en samenlevingen floreren. Het economisch rendement van landherstel en het terugdringen van bodemaantasting, broeikasgasemissies en biodiversiteitsverlies zou kunnen oplopen tot $US 125-140 biljoen per jaar - tot 50% meer dan het $93 biljoen wereldwijde bbp in 2021, volgens de tweede Wereldwijde landverkenning UNCCD.

We hebben herstel nodig - het is niet een of andere wishy-washy eco-strijdersdroom: het is een economische noodzaak. Zoals Frank Elderson, lid van de Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank, onlangs vertelde aan de Financiële Times"[Het beschermen van biodiversiteit] is geen flower power, boomknuffeloefening. Dit is de kern van de economie." Er is nu een wijdverbreid begrip dat de natuur het fundament is van onze economische systemen. 

Hakhoutbossen in Europa
Hakhoutbos. Krediet: Tom Lovett.

Helaas is de voorgestelde EU-wet voor natuurherstel waarover wetgevers in Brussel vandaag stemmen, het onderwerp geweest van een desinformatiecampagne waarin de wet wordt voorgesteld als schadelijk voor de voedselzekerheid en onze economie. Veel tegenstanders beweren juist die industrieën te verdedigen - met name de landbouw-, bosbouw- en visserijsector - die hun winstmarges en duurzaamheid op lange termijn bedreigd zullen zien door klimaatverandering en aantasting van ecosystemen als we nu niets doen.

Om wat onduidelijkheden weg te nemen in de aanloop naar de stemming van vandaag, hebben we een aantal veel voorkomende mythes rond de EU Restoration Law uit de wereld geholpen:

Mythe 1: Mensen willen het niet

A 2021 enquête Uit een onderzoek van de Europese Commissie blijkt dat Europese burgers klimaatverandering nu beschouwen als het ernstigste probleem waar de wereld voor staat. Bij de laatste Europese verkiezingen werden klimaat en milieu genoemd als topprioriteiten voor kiezers. De steun voor het milieu blijft ook hoog nu de verkiezingen van volgend jaar naderen, met burgers en bedrijven oproepen tot een ambitieuze wet voor natuurherstel. De Europese bevolking wil duidelijk actie op het gebied van klimaatverandering en natuurherstel!

Mythe 2: Herstel betekent meer beschermde gebieden en geen economische activiteiten

Herstel is niet synoniem met bescherming alleen. Het gaat er niet om economische activiteiten stil te leggen. Sterker nog, gezondere en productievere ecosystemen komen economische activiteiten juist ten goede. Ecosysteemdiensten die door biodiversiteit worden geleverd - van gewasbestuiving en waterzuivering tot bescherming tegen overstromingen en koolstofvastlegging - zijn van vitaal belang voor het welzijn van de mens. Wereldwijd, deze diensten zijn naar schatting 102-115 biljoen euro waard per jaar - meer dan anderhalf keer de omvang van de wereldeconomie. Herstel is goed voor het bedrijfsleven - punt uit.

Mythe 3: Meer natuurwetgeving is een bureaucratische nachtmerrie voor hernieuwbare energiebronnen

De Europese Commissie heeft hernieuwbare energie als een van haar topprioriteiten en de EU heeft er zelfs mee ingestemd om naast de restauratiewet ook de vergunningsprocedures voor de industrie te versnellen. Als het gaat om restauratie of hernieuwbare energie, zullen de autoriteiten altijd beide factoren in overweging nemen. Het gaat allemaal om het vinden van de perfecte balans.

Landbouwgrond in Nederland
Landbouwgrond in Nederland. Krediet: Tom Baas.

Mythe 4: Het zal 10% landbouwgrond uit productie nemen

Laten we dit voor eens en altijd ophelderen: de wet zal niet verplichten dat land uit productie wordt genomen. Het doel van 10% landschapselementen is meer een politiek doel voor de EU, geen verplichte eis voor lidstaten. Wij kan landbouwgrond en de omliggende natuurgebieden helen terwijl het productief blijft, de opbrengst verhogen, gewassen diversifiëren voor veerkrachtigere ecosystemen en bedrijven, en de landbouw op de lange termijn duurzamer maken.

Mythe 5: De Commissie legt de lidstaten herstelmaatregelen op

De verplichting om de Natuurherstelwet te implementeren ligt inderdaad bij de EU-landen, niet bij individuele boeren, bosbouwers of vissers. Maar alle 27 landen hebben de flexibiliteit om de doelstellingen op hun eigen manier te bereiken. De lidstaten mogen hun plannen en maatregelen opstellen op basis van hun eigen beoordelingen, wetenschappelijke input en overleg. Deze plannen zijn flexibel en afgestemd op de behoeften en capaciteiten van elk land. Zij zijn de architecten van hun eigen weg naar herstel!

Mythe 6: Door deze wet zullen boeren inkomsten verliezen door een verminderde productie

De EU Natuurherstelwet is bedoeld om beschadigde ecosystemen te helpen herstellen, zodat ze jarenlang gezond en voedzaam voedsel kunnen blijven produceren. Uitstel van deze wet zal boeren geen goed doen - en we lopen het risico kostbare tijd te verliezen voor het herstel van de ecosystemen waarvan ze afhankelijk zijn voor hun productie. Nogmaals: bodemerosie kost boeren momenteel 1,25 miljard euro per jaar in verloren productiviteit, volgens gegevens van de Europese Unie. Daarentegen is het geschat dat elke dollar die wordt geïnvesteerd in landherstel en duurzaam landbeheer tot US$30 aan economische voordelen kan opleveren, waaronder hogere gewasopbrengsten, verbeterde beschikbaarheid van water en minder bodemdegradatie. Het is een win-win voor boeren en de natuur!

Boer in Spanje
Arantza Llarduya op haar boerderij in Zuid-Spanje tijdens de amandeloogst. Credit: Gabriela Hengeveld.

Mythe 7: Vissen zal nog meer beperkt worden

Het gemeenschappelijk visserijbeleid blijft het kader voor beslissingen over duurzame visserijpraktijken. De lidstaten hebben de sleutel in handen om te zorgen voor samenhang tussen dit beleid en de milieuwetgeving. Dit is van vitaal belang voor de gezondheid van mariene ecosystemen en de stabiliteit van de toekomst van onze vissers. 

Mythe 8: De EU-wet natuurherstel is omslachtig en duur

Hoewel het waar is dat herstelinspanningen investeringen en middelen vereisen, legt de wet de nadruk op een coöperatieve en adaptieve aanpak. De wet moedigt samenwerking tussen lidstaten, belanghebbenden en lokale gemeenschappen aan om kosteneffectieve oplossingen te vinden. Bovendien wegen de langetermijnvoordelen van herstelde ecosystemen, zoals een grotere veerkracht tegen klimaatverandering en een grotere biodiversiteit, op tegen de initiële investering. Een voorbeeld: de economische voordelen van het Europese Natura 2000-netwerk worden momenteel geschat op 200-300 miljard euro per jaar - ruim voldoende om het behoud ervan te rechtvaardigen.

Herten in Slowakije
Herten in het veld in Slowakije. Credit: Filip Nasaly.

We hebben een EU herstelwet nodig 

De voorgestelde EU-wet inzake natuurherstel erkent het belang van een duurzame economie en de noodzaak om een evenwicht te vinden tussen milieubescherming en sociaaleconomische ontwikkeling. Door natuurherstel te bevorderen wil de wet ecosysteemdiensten verbeteren, zoals schoon water, koolstofvastlegging en toeristische mogelijkheden, die essentieel zijn voor economische en sociale welvaart op lange termijn. Het is niet de bedoeling van de wet om menselijke activiteiten volledig te verbieden of te belemmeren: Ze wil er alleen voor zorgen dat ze duurzaam en in harmonie met de natuur worden uitgevoerd. 

Hoewel individuele landen hun eigen instandhoudingsmaatregelen hebben, biedt de EU-wet natuurherstel een samenhangend kader dat gemeenschappelijke doelen en normen voor alle lidstaten vaststelt. De wet versterkt de samenwerking en coördinatie en zorgt ervoor dat collectieve inspanningen op elkaar worden afgestemd om een effectiever en impactvoller herstel van Europa's natuurlijke ecosystemen te bewerkstelligen.

We kunnen de ecosystemen van Europa niet blijven plunderen voor economisch gewin op korte termijn - we lopen het risico de natuur te verliezen en daarmee ook cruciale hulpbronnen en diensten die we nodig hebben om te overleven. We hebben een EU herstelwet nodig - dus we moedigen wetgevers aan om er vandaag nog voor te stemmen! 

Auteur: Lily Maxwell