Tegen de achtergrond van stijgende temperaturen en een groeiende watercrisis blaast India een eeuwenoud gewas nieuw leven in om een veerkrachtiger voedselsysteem te creëren.
Gierst is een groep zeer voedzame granen met kleine korrels. Verschillende soorten gierst komen oorspronkelijk uit Afrika en Azië en verspreidden zich via oude handelsroutes over de wereld. In India werden ze een hoofdbestanddeel. Mensen maakten rotis met millets, voegden water toe aan de granen voor hun ochtendpap en bakten zelfs koekjes met millets. Maar dat veranderde allemaal ongeveer een halve eeuw geleden.
Tijdens de Groene Revolutie in de jaren 1960 promootten nationale programma's in heel India hoogproductieve gewasvariëteiten zoals rijst en tarwe, samen met de bijbehorende kunstmest, pesticiden en irrigatietechnieken. De Indiase overheid subsidieerde rijst de daaropvolgende decennia zwaar en het werd het gewas bij uitstek. Dit leidde tot een dramatische toename van de voedselproductie, maar het beïnvloedde Indiase boeren ook om af te stappen van millets en zich in plaats daarvan te richten op dorstige gewassen die uitgebreide irrigatie vereisen.
Plotseling werd de eens zo populaire gierst bestempeld als "armeluisvoedsel" en raakte het uit de mode omdat rijst en tarwe niet alleen populair voedsel, maar ook een statussymbool werden. Nu probeert India het imago van gierst te veranderen en promoot het gewas in 2023 als onderdeel van de door de VN gesteunde campagne "Jaar van de gierst". Het doel is om de groei, consumptie en bekendheid van gierst te bevorderen.
Gierst: droogtebestendig en boordevol voedingsstoffen
Gierst is om verschillende redenen een uitgelezen gewas. Ze zijn goed aangepast aan droge en semi-aride gebieden en gedijen goed in omgevingen met weinig neerslag. De korrels vereisen 70% minder water dan rijst en is bestand tegen hoge temperaturen tot 42 graden Celsius. Volgens het International Crops Research Institute for the Semi-arid Tropics is millets "meestal de laatste gewassen die overeind blijven bij droogte"..
Dit droogtebestendige gewas heeft ook minder of geen meststoffen en pesticiden nodig in vergelijking met rijst: millets is dus milieuvriendelijker en kosteneffectiever. Millets gedijt goed op hellingen en in intercropping systemen - iets wat niet mogelijk is met rijst - waardoor millets een kandidaat is voor geïntegreerde agro-ecologische landbouw.
Millets zijn ook voedzamer dan rijst of tarwe. Ze zijn rijk aan koolhydraten, voedingsvezels, vitaminen (vooral B-complex) en essentiële mineralen zoals ijzer, magnesium, fosfor en zink. Gierst is ook glutenvrij en helpt diabetes verminderen - een perfect aanbod voor mensen met dieetbeperkingen.
Deze bescheiden groep graansoorten klinkt als een superoptie - dus waarom eet niet iedereen millets?
Millets promoten in heel India
Op dit moment richten de toeleveringsketens zich op de gevestigde tarwe- en rijstproductie, en gierst brengt gewoon niet zoveel op op de markt. Voor het verwerken van gierst - oogsten en schoonmaken - is meer arbeid nodig: traditionele methoden om de gierst te pellen vereisen meerdere uren zwaar handwerk. De droogteresistentie en voedingsvoordelen alleen zijn dus niet genoeg om de landbouwpraktijken te veranderen.
De overheid stimuleert gierst door boeren te steunen met minimumprijzen om de productie te stimuleren (Bron: PS Rado, ICRISAT).
Daarom werkt de Indiase regering aan het promoten van gierst in 2023 en daarna. Beïnvloeders, chef-koks en beroemdheden delen gierstrecepten via media en sociale media. De overheid biedt boeren een minimale steunprijs om de productie te stimuleren. Initiatieven zoals het National Program of Midday School Meals - een programma dat kinderen op het platteland een gratis gierstmaaltijd per dag biedt - promoten de gierstconsumptie.
Lokale staten volgen de trend
Lokale staten pikken de trend ook op. Chhattisgarh - bekend als de "rijstkom van India" - positioneert zichzelf als het nieuwe gierstcentrum van India. De staat heeft de Missie van Millet dit jaar, met de ambitie om de drie meest lokaal geteelde soorten - Kodo, Kutki en Ragi - te promoten op lokale, regionale en wereldwijde markten. Naast het verhogen van het boereninkomen wil Chhattisgarh meer werkgelegenheid bieden aan vrouwengroepen en jongeren door de verwerking van millets. Sameth Liefdadigheidsfonds, de lokale partner van Commonland in Chhattisgarh, vergroot het bewustzijn onder lokale boeren over de Millet Mission en er zijn al 180 boeren geregistreerd voor de minimumprijs.
De Netwerk voor behoud van Centraal-India (NCCI) evalueert momenteel proefprojecten in een aantal dorpen in Chhattisgarh en het nabijgelegen Madhya Pradesh om de gierstproductie te verhogen. Deze interventies variëren van het verspreiden van verbeterde zaadvariëteiten en verwerkingstechnologieën tot het verbeteren van de efficiëntie en het produceren van gierst van hoge kwaliteit voor de markt. Eén nieuwe technologie is de "millet mixie" - een machine die gierst in minder dan dertig seconden pelt. Tijdens een agrobiodiversiteitsrondetafel over gierst, georganiseerd door het NCCI in augustus 2023, werd het gebrek aan verwerking genoemd als een beperking voor de gierstproductie en de behoefte aan meer mechanismen om boeren toegang tot de markt te garanderen.
Gierst: HET voedsel voor de toekomst?
Het feit dat gierst kan groeien in droge en semi-aride gebieden en bij hoge temperaturen, maakt het een ideale keuze voor landen die op zoek zijn naar droogtebestendige voedseloplossingen. Met stimuleringsmaatregelen van de overheid en proeven om verbeterde variëteiten en landbouwpraktijken te ontwikkelen, is India één land waar gierst wel eens de weg zou kunnen wijzen naar een klimaatbestendiger voedselsysteem. Boeren zullen echter blijvende hulp nodig hebben om het gewas op grotere schaal in te voeren - en voor de volledige integratie van gierst in Indiase landbouwsystemen zullen consumenten hun eetgewoonten moeten veranderen en dit krachtige gewas in hun dagelijks leven moeten opnemen.