Een samenvatting van de Bioregional Weaving Labs (BWL) Learning Summit, november 2023.
Het is een koude, regenachtige dag in Oost-Duitsland. Een diverse groep mensen uit heel Europa zit in een cirkel en plaatst af en toe voorwerpen in het midden van een kamer. Twee houten schapen worden erbij gegooid, naast een aantal papieren tekeningen, traditionele etenswaren, stokken, stenen en af en toe een sieraad. Een Nederlandse leider van de regeneratie grijnst naar een Spaanse activist; een Britse urbanist met een platte pet staart peinzend naar de stapel, terwijl een Poolse bio-expert opstaat om thee te zetten. Wat heeft deze eclectische groep bij elkaar gebracht?
Je denkt misschien: dit klinkt als een sektebijeenkomst. En je hebt het niet helemaal mis: Al deze mensen zijn zelfbenoemde "wevers". Ze geloven vurig in de kracht van collectieve actie om systemische verandering teweeg te brengen. Hun werk om mensen en organisaties met elkaar te verbinden om de groeiende ecologische en sociale crisis in Europa aan te pakken, heeft hen naar deze ruimte geleid op de jaarlijkse Bioregional Weaving Labs Learning Summit 2023.
En hun werk is dringend nodig: tussen 60-70% van de Europese bodem is aangetast en bijna 10% van de regio wordt bedreigd door woestijnvorming. De vernietiging van Europa's ecosystemen leidt tot veel andere problemen: verlies van biodiversiteit, watervervuiling en -schaarste, ontvolking van het platteland en sociale polarisatie. Inderdaad, de ontvolking van het platteland is een steeds nijpender probleem in een groot deel van het Europese plattelandHet is duidelijk dat Europa nieuwe manieren nodig heeft om zijn gemeenschappelijke hulpbronnen te beheren voor het grotere geheel. Het is duidelijk dat Europa nieuwe manieren nodig heeft om zijn gemeenschappelijke hulpbronnen voor het grotere geheel te beheren - en deze groep "wevers" loopt voorop bij het vinden van oplossingen.
Het Bioregional Weaving Labs (BWL) Collective is een groeiende groep van meer dan 25 internationale systeemveranderende organisaties, financiers en impact investeerders, geïnitieerd door Ashoka, mede geleid door Commonland en OpEPA, en verankerd in een community of practice. BWL vertegenwoordigt honderden systeemveranderaars in het veld die direct samenwerken met boeren, natuurbeschermers, gemeenschappen, onderwijzers en andere belanghebbenden in bioregio's om (biodiverse) ecosystemen te herstellen, te beschermen en te regenereren.
Van zondag 19 tot donderdag 23 november 2023 kwamen 18 "bioregionale weefteams" uit heel Europa bijeen in een oud stadhuis 100 km buiten Berlijn om kennis uit te wisselen en samen actieplannen voor de toekomst te maken. Dit is wat we van hen hebben geleerd over de schaalvergroting van landschapsherstel:
1. Er is geen schalen zonder weven
Weaving is een opkomende discipline waarbij mensen met verschillende rollen, achtergronden en perspectieven worden samengebracht om samen zinvolle samenwerkingsverbanden te creëren die positieve verandering teweegbrengen. Het verenigt gefragmenteerde projecten zodat ze samen systemische verandering kunnen creëren. Weaving brengt een intrinsiek bewustzijn met zich mee van onze onderlinge afhankelijkheid van elkaar en de rest van de natuur - in de kern ligt het inzicht dat mensen en planetair welzijn samengaan. En op praktisch niveau is het de basis voor het opschalen van verandering.
Waarom? Om landschapsherstel succesvol te laten zijn en een blijvende impact te laten hebben, heb je sterke sociale allianties in het hele landschap nodig - zoals aangetoond in dit recente artikel. Met andere woorden: als je ecosystemen wilt herstellen op de tijdschaal van de natuur, waarvoor minstens 20 jaar toegewijd werk nodig is, dan moet je lokale gemeenschappen, bedrijven en de politiek laten beginnen - en blijven - samen te werken aan één gedeelde visie.
Weven is het onzichtbare werk dat achter de schermen wordt gedaan om lokale belanghebbenden te verenigen rond een gemeenschappelijk doel: een gezonder toekomstig landschap. Iedereen op de Learning Summit - allemaal wevers in hun verschillende landschappen - sprak over de uitdagingen die inherent zijn aan hun werk: hoe vind en bereik je de juiste mensen, hoe krijg je mensen zover dat ze een collectieve visie delen en - een cruciaal punt - hoe financier je het proces van weven.
2. We hebben dringend nieuwe systemen nodig - maar ze moeten divers zijn
Veel Europese regio's hebben te maken met uitdagingen met vergelijkbare wortels - niet-duurzame landbouwpraktijken en grondspeculatie zijn prominente trendkwesties die aanleiding geven tot andere problemen. Wevers op de top wezen vaak op de noodzaak om landeigendom en -beheer te diversifiëren, met Geert van de Veer, medeoprichter van het coöperatieve landbouwproject HerenboerenHij herinnerde ons eraan dat een hele generatie boeren de komende 10 jaar met pensioen gaat, wat leidt tot een scala aan uitdagingen en kansen voor de regeneratieve transitie. Geert vroeg: "Wat voor soort systeem kunnen we bouwen zodat we bestaansmiddelen kunnen produceren in landschappen die verlaten raken?"
Maar het antwoord is complex. Er zijn weliswaar veel gemeenschappelijke uitdagingen in Europa, maar elke bioregio is uniek: je kunt landschapsherstel niet op basis van een standaardaanpak aanpakken. Waar de ene bioregio te maken heeft met massatoerisme en de gevolgen daarvan op land en zee, heeft een andere bioregio natuur in overvloed maar moeite om lokale gemeenschappen te motiveren om deze te beschermen; weer een andere bioregio wordt overspoeld door regeneratieve ondernemers maar heeft weinig beschikbaar land voor hen om te herstellen. Veel deelnemers benadrukten historische factoren die de problemen bepalen waar hun gemeenschappen vandaag de dag mee te maken hebben en benadrukten dat oplossingen cultuurspecifiek en lokaal geleid moeten zijn.
3. Culturele verandering is de basis voor landschapsherstel op de lange termijn.n
Het belang van bioregionale culturen en het gevoel van lokale mensen dat ze bij een plek horen, kwam steeds weer naar voren. Eduardo Cáceres Salgado, oprichter van Mas Newen en een regeneratieve leider in Nederland en Chili benadrukte, "als we ons alleen op het landschap richten, vergeten we onze essentiële rol als verzorgers van het land. Ja, we willen grootschalig herstel uitvoeren, maar we moeten beginnen met cultuur [...]".
Edu's project, uitgevoerd met Yanneke Bruil, Adviseur Voedselbeleid van de gemeente Wageningen, op de Zuid-Veluwe in Nederland, richt zich op "biocultureel herstel", wat zij definiëren als het herstellen van "cultuur terug naar plaats en onze plaats terug naar cultuur". Op basis van de Keltische geschiedenis van de regio werken ze aan het verbinden van de lokale bevolking met voorouderlijke tradities van zorg voor het land om een collectieve visie voor toekomstige generaties te creëren.
Het belang van biocultureel herstel werd ook door andere wevers naar voren gebracht. Gabriela Poianăprogrammacoördinator bij Asociația Kogayon in Roemenië, merkte op: "Je bewust zijn dat je deel uitmaakt van een gemeenschap en echt het gevoel hebben dat je erbij hoort, is de basis om vooruit te komen. Als je iets wilt doen om je regio te ontwikkelen en deel wilt uitmaken van de beweging, moet je eerst de verbinding voelen met de plaats en de mensen."
Om een gevoel van lokale verbondenheid en verbondenheid met de geschiedenis van een regio te stimuleren, was het duidelijk dat effectieve verhalen vertellen de sleutel is. Veel wevers spraken over de noodzaak om culturele verschuivingen teweeg te brengen, de kracht van verhalen vertellen en de uitdagingen waar ze voor staan bij het betrekken van lokale gemeenschappen. Zoals Geert van Herenboeren opmerkte, "we hebben geloof in een mooie, hoopvolle toekomst nodig" om verandering teweeg te brengen.
4. Bioregionalisme kan sociale polarisatie aanpakken
Weefsters in alle regio's zien sociaaleconomische polarisatie in Europa met eigen ogen. Het wordt vaak gekenmerkt door een kloof tussen platteland en stad, waarbij traditionele boerengemeenschappen en stedelingen tegenover elkaar staan in een cultuuroorlog die draait om vragen over klimaatverandering en landbeheer. We hebben allemaal de recente krantenkoppen gezien: Landbouwtractoren langs snelwegen uit protest tegen klimaatmaatregelenop hetzelfde moment als studenten organiseren sit-in klimaatprotesten in de straten van de stad.
Wevers schetsten een complex beeld van hoe deze polarisatie zich op lokaal niveau afspeelt en benadrukten dat het samenbrengen van mensen in bioregio's om een gedeelde visie uit te werken actief extremisme kan tegengaan en iedereen weer op één lijn kan brengen. Zoals Svenja Nette, officieel BWL Weaver en Land Lobbyist bij Expeditie Klimalandschaft Fläming in Duitsland, zei: "Een aardappel is van nature niet politiek - het is zo belangrijk dat we elkaar kunnen ontmoeten rond voedselproductie. We delen allemaal een geschiedenis van voedselproductie. ... Hoe kunnen we de klompjes verbinding vinden, zelfs als we het oneens zijn? [...] Dat is waarom ik BWL zo waardeer - het gaat over mensen samenbrengen en lokaal bestuur".
Een deel hiervan gaat over het weer tot leven brengen van gemeenschappelijke ruimten, het bieden van lokale ruimten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, met elkaar in contact kunnen komen en vertrouwen kunnen opbouwen. Als een traditionele boer die geboren en getogen is in de regio een nieuwkomer leert kennen die regeneratieve landbouwpraktijken toepast, kunnen beiden van elkaar leren en de schijnbare kloof overbruggen. Zoals een Duitse wever benadrukte, is dit ook de sleutel tot het verschuiven van beleid op meerdere niveaus om lokaal natuurherstel mogelijk te maken; ze vroeg "hoe brengen we deze verhalen naar lokale overheden die niet in de bossen en op de velden werken?", waarbij ze opmerkte dat het belangrijk is om een reeks regionale en nationale belanghebbenden uit te nodigen voor lokale discussies om "hun ogen, oren en harten te openen".
5. We hebben een nieuwe benadering van landschapsfinanciering nodig
Wevers in heel Europa staan voor vergelijkbare uitdagingen als het gaat om de financiering van natuurherstel in hun bioregio. Mondiale economische trends blijven de regionale economieën bepalen: het mondiale voedselsysteem en zijn complexe, onderling afhankelijke toeleveringsketens, samen met de mondiale vercommercialisering van land als bedrijfsmiddel, hebben effecten die doorwerken in alle Europese landschappen. Een onmiddellijke uitdaging die door veel wevers werd genoemd was simpelweg: hoe kunnen we het weven in landschappen financieren? Als een continu proces dat de basis legt voor landschapsherstel op lange termijn, is weven essentieel. Maar het vinden van financiering voor de lange termijn blijft een uitdaging in een wereld waar projectsubsidies beperkt zijn in de tijd en investeerders een snel financieel rendement verwachten.
Financiering voor boeren die willen overstappen op meer regeneratieve praktijken was ook een belangrijk punt. Maria Gimenez, oprichter van Wilmar's Gaerten, benadrukte dat "de financiële factor serieus genomen moet worden, want [...] niemand krijgt geld om aan regeneratieve landbouw te doen. Boeren [...] moeten worden gesteund door de overheid om dit soort landbouw te bedrijven." De motivatie voor deze actoren om te investeren in regeneratieve landbouw moet duidelijk zijn: bodemerosie kost de Europese landen €1,25 miljard aan jaarlijks productiviteitsverlies in de landbouw en €155 miljoen aan verlies aan bruto binnenlands product (BBP), volgens een nieuw onderzoek van het GCO. En toch is het geld er niet altijd.
Eén ding was duidelijk: we hebben nieuwe financiële kaders om de regeneratieve overgang te financieren. Dergelijke kaders zouden niet alleen ecologische en sociale, maar ook economische voordelen kunnen opleveren: het herstel van het land in Europa dat rijk is aan biodiversiteit en beschermd is onder de Habitatrichtlijn zal naar schatting 154 miljard euro kosten, maar zal baten opleveren ter waarde van 1.860 miljard euro, wat resulteert in een kosten-batenverhouding van 1:12,3 (!).
Lerende netwerken voeden duurzame, rechtvaardige transities
Na 3 bomvolle dagen van kennisuitwisseling, veldbezoeken en co-creatie keerden de wevers terug naar hun eigen bioregio boordevol connecties, ideeën en inspiratie om hun landschapsherstelwerk voort te zetten. Zoals Maurice Sanciaume, een wever in de regio Adour-Garonne in Frankrijk, zei: "Ik vertrek geïnspireerd door de verhalen die mensen met me deelden over hun enthousiasme, passie en hun relatie en werk met de natuur".
"Het is heel geruststellend en nuttig om te weten dat ik deel uitmaak van een lerend netwerk van mensen die met dezelfde uitdagingen worstelen [...] learnings rond fouten en best practices gaan heel snel naar anderen in het netwerk. We proberen problemen samen op te lossen - het is veel gemakkelijker om te handelen in een netwerk dan in je eentje"
Gabriela PoianăProgrammacoördinator bij Asociația Kogayon, Roemenië
Eén boodschap scheen duidelijk door de winterse wolken toen we de bus opstapten om te vertrekken: Systeemverandering en lokale verandering zijn symbiotisch. Om de Europese klimaat- en biodiversiteitsdoelen te halen, moeten we lokale milieuacties "weven" en op die manier kunnen we de impact over het hele continent vergroten. De 18 weefteams die in Duitsland bij elkaar zijn gebracht, doen cruciaal maar vaak onzichtbaar werk om nieuwe systemen te laten ontstaan. Het creëren van nieuwe werelden is niet eenvoudig - maar door deel uit te maken van een lerend netwerk krijgen deze koplopers de erkenning en steun die ze nodig hebben om hun (individuele en collectieve) weefcapaciteit op te bouwen en door te gaan in moeilijke tijden. Zoals Maria Gímenez, oprichter van Gaerten van Wilmar, liet hij doorschemeren, "we zijn als het ondergrondse mycelium," een netwerk van essentiële knooppunten die diepe verbindingen creëren om de landschappen van Europa te transformeren voor het grotere goed.
Met dank aan het Duitse Weefteam, de Bosch Stichting en collega's van Commonland en Ashoka, die dit evenement in de bioregio Brandenburg, Duitsland mogelijk hebben gemaakt. In dit landschap worden herstelwerkzaamheden uitgevoerd door onder andere Expedition Klimalandschaft Fläming, Regen Farming News, Baumfeldwirtschaft, Klimapraxis, RÄUME ERÖFFNEN E.V. en Ökobüro Hoher Fläming. We waren vereerd om door deze organisaties te worden ontvangen voor 3 volle dagen van verbinden, weven en oplossingen maken rond restauratie in Europa. De top in november was een belangrijke stap in de missie van BWL. Het was een kans voor de groeiende gemeenschap van BWL "wevers", die de multistakeholderprocessen in hun respectieve bioregio's in Europa organiseren, om met elkaar in contact te komen en samen te leren om de systeemverandering van morgen te stimuleren.
Over BWL
Het Bioregional Weaving Labs (BWL) Collective is een groeiend samenwerkingsverband van meer dan 25 internationale systeemveranderende organisaties, financiers en impact investeerders, geïnitieerd door Ashoka, mede geleid door Commonland en OpEPA, en verankerd in een community of practice. BWL vertegenwoordigt honderden systeemveranderaars in het veld die direct samenwerken met boeren, natuurbeschermers, gemeenschappen, onderwijzers en andere belanghebbenden in bioregio's om (biodiverse) ecosystemen te herstellen, te beschermen en te regenereren.
De missie van de BWL is om 1 miljoen changemakers te ondersteunen die samen bijdragen aan het herstellen, beschermen en regenereren van 1 miljoen hectare land en zee in Europa in 2030. Het doel is om waarneembare impact te creëren over de 4 Rendementen: sociaal, natuurlijk, financieel en inspirerend rendement. Daartoe richten we vóór 2025 Bioregional Weaving Labs op in 10 verschillende landen in Europa met als doel om ten minste 100.000 changemakers per bioregio te mobiliseren. Meer informatie over de 10 bioregio's vind je hier.